Protocollen en publicaties van de Nederlandse genderzorg

De Nederlandse genderzorg leunt op een handvol protocollen en wetenschappelijke publicaties. Het meest invloedrijke is het Dutch Protocol, ontwikkeld door Peggy Cohen-Kettenis, oprichter van de Utrechtse genderkliniek; zij was eerste auteur van de casusbeschrijving uit 1998 en mede-auteur van het artikel uit 2006 waarin het protocol volgens de Cass Review verder is uitgewerkt (bron). De Kwaliteitsstandaard Transgenderzorg Somatisch sluit naar eigen zeggen aan bij de Standards of Care van WPATH (versie 7, 2012) en de richtlijn van de Endocrine Society (2017) (bron). De Cass Review noemde de oorspronkelijke studie van De Vries e.a. (2011) van matige kwaliteit, zonder verandering in genderdysforie (bron).

Sleutelpublicaties

• De Vries e.a. (2011) - Puberty suppression in adolescents with gender identity disorder: a prospective follow-up study (J Sex Med) (bron).
• De Vries e.a. (2014) - Young adult psychological outcome after puberty suppression and gender reassignment (Pediatrics) (bron).
• Steensma e.a. (2011) - Desisting and persisting gender dysphoria after childhood: a qualitative follow-up study (Clin Child Psychol Psychiatry) (bron).
• Wiepjes e.a. (2018) - The Amsterdam Cohort of Gender Dysphoria Study (1972-2015): Trends in Prevalence, Treatment, and Regrets (J Sex Med) (bron).
• WPATH SOC8 (2022) - internationale richtlijn.
• Endocrine Society Guideline (2017).

Herwaardering

De systematische review voor de Cass Review concludeert dat onderzoek van hoge kwaliteit naar puberteitsremming ontbreekt en dat over het effect op genderdysforie en mentale gezondheid geen conclusies te trekken zijn (bron). In een artikel uit 2023 over de Nederlandse studies worden drie methodologische problemen genoemd: de selectie van deelnemers zorgde ervoor dat alleen de meest succesvolle gevallen in de resultaten zaten, de gerapporteerde oplossing van de genderdysforie kwam door het omdraaien van de gebruikte vragenlijst, en door de gelijktijdige psychotherapie viel het effect daarvan niet te scheiden van dat van hormonen en operaties (bron). De herziening van de Nederlandse kwaliteitsstandaard is op 1 december 2023 gestart (bron).

Publicatiepraktijk

Volgens The BMJ (31 oktober 2024) schreven onderzoekers van Johns Hopkins, die evidence reviews voor WPATH uitvoerden, problemen te hebben met de opdrachtgever, die hun mogelijkheid om te publiceren probeerde te beperken; WPATH ontkende dat het publicatie verbood (bron). Environmental Progress concludeert uit de WPATH Files dat WPATH niet voldoet aan de normen van evidence-based medicine; dat is de lezing van Environmental Progress (bron).

Belangenverstrengeling

Annelou de Vries (Amsterdam UMC) staat in de auteurslijst van WPATH SOC-8 (bron), en Peggy Cohen-Kettenis is co-auteur van de Endocrine Society-richtlijn uit 2017 (bron). Zie ook conflicts of interest in genderzorg-onderzoek.

Externe bronnen

Zie ook: WPATH-files en peer-review publicaties.