Herstart of stop: pauze en heroverweging in het traject

Tijdens een transitietraject kan een patient redenen vinden om te pauzeren, te heroverwegen of te stoppen. Het Dutch Protocol is het traject waarin puberteitsremming vanaf de vroege puberteit wordt gevolgd door cross-sekse hormonen en later chirurgie (bron). Volgens de Cass Review moet een jongere die remmers gebruikt over hormonen beslissen op een moment waarop de psychoseksuele ontwikkeling is gepauzeerd, mogelijk met weinig ervaring van de eigen puberteit (bron).

Wanneer komt herstart of stop ter sprake?

• Toename van comorbide problematiek tijdens traject (depressie, eetstoornis, trauma).
• Nieuwe inzichten over identiteit, seksualiteit of relaties.
• Niet-gewenste bijwerkingen van hormonen (stemmingswisselingen, libido, cardiometabool).
• Twijfel rond chirurgische ingrepen, met name na zien van uitkomsten bij anderen.
• Sociale of professionele veranderingen die het beeld verschuiven.
• Het lezen van internationale rapporten of detransitie-getuigenissen.

Wat zegt het protocol?

Formeel kan een patient op elk moment stoppen. Volgens de WPATH-richtlijn (2022) veroorzaken puberteitsremmers geen blijvende schade aan de werking van de geslachtsklieren en komt de rijping na stoppen naar verwachting weer op gang (bron). Tegelijk ging in de Britse early intervention study 98 procent (43 van 44) van de jongeren die met puberteitsremmers begonnen door naar hormonen, en in twee Nederlandse studies 98 en 93 procent; de Cass Review concludeert dat puberteitsremmers de tijd om na te denken daarom niet kopen (bron).

Registratie

De Gezondheidsraad schrijft in zijn advies van 30 juni 2026 dat veel studies te maken hebben met substantiele uitval van deelnemers en een beperkte follow-upduur, waardoor cijfers over stoppen, spijt of detransitie niet betrouwbaar kunnen worden vastgesteld (bron).

Detransitioners

In een online enquete onder 237 detransitioners uit online detransitiegemeenschappen (Vandenbussche, 2022) noemden deelnemers behoefte aan medische ondersteuning bij het stoppen met of veranderen van de hormoonbehandeling, bij complicaties van operaties of behandelingen en bij ingrepen om veranderingen terug te draaien. Over het geheel rapporteerden de respondenten een groot gebrek aan steun, met veel negatieve ervaringen met de medische en psychische zorg en met de lhbt+-gemeenschap (bron).

Externe bronnen

Zie ook: detrans-cijfers en herstelzorg detrans.