Externe evaluatie van de Nederlandse genderzorg

Het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten heeft in opdracht van ZonMw de Kwaliteitsstandaard Transgenderzorg Somatisch geevalueerd; volgens de minister is de standaard "op punten niet meer helemaal actueel" en is de herziening op 1 december 2023 gestart (bron). De minister schreef de Tweede Kamer op 4 juni 2024 dat de Gezondheidsraad om advies werd gevraagd en dat de conclusies van de Cass Review, waar relevant voor de Nederlandse context, worden meegenomen in de herziening (bron). De Gezondheidsraad publiceerde op 30 juni 2026 zijn advies (bron).

Eerdere pogingen

• Medisch ethicus Jilles Smids (Erasmus MC) betoogt in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, in een opiniestuk getiteld "Internationale kritiek op het Dutch protocol", dat Nederlandse artsen hun richtlijn voor transgenderzorg aan minderjarigen moeten herzien en puberteitsremmers en kruishormonen pas als uiterste middel moeten inzetten, nadat psychosociale begeleiding is geprobeerd (bron).
• Brief van minister Dijkstra aan de Tweede Kamer van 4 juni 2024 over de herziening van de kwaliteitsstandaard (bron).
• Advies van de Gezondheidsraad van 30 juni 2026: de somatische behandeling past binnen het wettelijk kader, met aanbevelingen voor indicatiestelling, herziening van de somatische kwaliteitsstandaard en onderzoek en monitoring (bron).

Argumenten voor een evaluatie

Voorstanders wijzen onder meer op de Cass Review, die de zorg voor jongeren met genderdysforie 'an area of remarkably weak evidence' noemt, en op de Noorse commissie Ukom, die aanbeval puberteitsremmers en hormonale en chirurgische behandeling als "utprøvende behandling" te definieren (bron) (bron). De Gezondheidsraad schreef op 30 juni 2026 dat de Nederlandse zorg zorgvuldig is ingericht en zag geen aanleiding die anders in te richten, en dat de Engelse literatuur waarop de Cass Review steunt niet zonder meer van toepassing is op Nederland (bron).

Reacties vanuit Nederland

De minister schreef op 4 juni 2024 dat de situatie in het Verenigd Koninkrijk niet een op een te vergelijken is met die in Nederland (bron); het Radboudumc liet weten zich te kunnen vinden in de aanbevelingen van de Cass Review, die in Nederland al langere tijd gebruikelijk zijn (bron).

Politieke stand van zaken

De herziening van de kwaliteitsstandaard is op 1 december 2023 gestart, ter uitvoering van moties over het gezondheidsrechtelijk kader en over de gezondheidsuitkomsten na behandeling volgens de Dutch Protocol-methodiek (bron). Het Zorginstituut heeft de uiterste datum voor de herziene versie verschoven naar 30 september 2027 (bron).

Externe bronnen

Zie ook: Cass Review uitleg en conflicts of interest.