WPATH Standards of Care 8

De World Professional Association for Transgender Health (WPATH) publiceerde in september 2022 versie 8 van haar Standards of Care (SOC-8), een internationale richtlijn voor transgenderzorg die volgens de opstellers is gebaseerd op de best beschikbare wetenschap en op consensus onder deskundigen (bron). Ook in Nederland is de WPATH-standaard als richtinggevend voor het zorgaanbod genoemd (bron). Sinds 2024 is SOC-8 bekritiseerd: de Cass Review oordeelde dat WPATH 8 de sterkte van het bewijs overschat (bron), en uit rechtbankstukken die The New York Times beschreef bleek dat de staf van Rachel Levine bij WPATH aandrong op het schrappen van leeftijdsgrenzen voor operaties bij minderjarigen (bron).

Wat is WPATH?

WPATH is een internationale, multidisciplinaire beroepsvereniging, opgericht in 1979, met volgens SOC-8 meer dan 3.000 zorgverleners, sociale wetenschappers en juristen als leden. De Standards of Care zijn voor het eerst ontwikkeld in 1979; de vorige versie (SOC-7) verscheen in 2012 (bron).

Inhoud SOC-8

• Biopsychosociale beoordeling: SOC-8 beveelt aan om bij adolescenten die medische of chirurgische transitiezorg zoeken een uitgebreide biopsychosociale beoordeling te doen (bron).
• Leeftijdsgrenzen: de eerste versie van SOC-8 noemde minimumleeftijden (14 jaar voor hormonen, 15 jaar voor borstmasculinisatie, 16, 17 en 18 jaar voor andere ingrepen). In een correctie van 15 september 2022 zijn die geschrapt (bron).
• Hoofdstuk Eunuch: SOC-8 beschrijft eunuch-identiteit en noemt de online gemeenschap Eunuch Archive (eunuch.org) als belangrijkste bron van informatie over eunuch-geïdentificeerde mensen. De tekst merkt op dat de moderators medische en historische juistheid nastreven, maar dat er zeker ook misinformatie is (bron).
• Bewijs voor adolescenten: NICE beoordeelde in 2020 het bewijs voor puberteitsremmers voor genderdysforie, geestelijke gezondheid en kwaliteit van leven als van zeer lage zekerheid (NICE) (bron). Volgens de Cass Review verwijst het adolescentenhoofdstuk van SOC-8 niet naar een eigen systematische review (par. 9.28) (bron).

Wetenschappelijke kritiek

• Johns Hopkins: The BMJ meldde dat onderzoekers van Johns Hopkins, die evidence reviews voor WPATH uitvoerden, schreven dat de opdrachtgever hun mogelijkheid om te publiceren probeerde te beperken; WPATH ontkende dat het publicatie verbood. Zie ook WPATH Files (bron).
• Leeftijdsgrenzen: volgens een brief van de Amerikaanse House Oversight Committee (augustus 2024), gebaseerd op WPATH-e-mails, vroegen admiraal Rachel Levine en haar kabinetschef WPATH of de specifieke leeftijden uit SOC-8 konden worden gehaald (bron). The BMJ meldde dat WPATH de leeftijdsaanbevelingen schrapte nadat de American Academy of Pediatrics dreigde de richtlijn af te wijzen (bron).
• Circulaire onderbouwing: de Cass Review constateerde dat WPATH 8 veel andere nationale en regionale richtlijnen aanhaalt ter onderbouwing, terwijl die richtlijnen sterk door WPATH 7 zijn beïnvloed. Die circulariteit kan volgens het rapport verklaren waarom er schijnbaar consensus is ondanks het zwakke bewijs (par. 9.16 en 9.22) (bron).

Oordeel van de Cass Review

De Cass Review (Engeland) liet de internationale richtlijnen beoordelen en concludeerde dat de WPATH-richtlijnen "lack developmental rigour". Alleen de Finse richtlijn (2020, zie COHERE) en de Zweedse richtlijn (2022, zie Zweden) konden volgens het rapport worden aanbevolen voor gebruik in de praktijk (bron).

Originele bronnen

• WPATH Standards of Care 8 (2022, International Journal of Transgender Health)
• Cass Review — beoordeling internationale richtlijnen