Nazorg na medische gendertransitie

Nazorg is de fase na afronding van het medisch traject. Volgens de Kwaliteitsstandaard Transgenderzorg Somatisch is follow-up op de hormoonbehandeling op zijn plaats bij de huisarts met kennis van transgenderzorg, in overleg met een endocrinoloog, of bij een endocrinoloog in een perifeer ziekenhuis (bron).

Onderdelen nazorg

• Levenslange hormoonmonitoring en bloedwaarden (lipiden, lever, hormoonspiegels).
• Botdichtheidsmonitoring, met name na puberteitsremmers in vroege adolescentie.
• Borst- en gynaecologische screening waar van toepassing (achtergebleven baarmoeder, eierstokken, borstweefsel).
• Cardiometabole controle (bloeddruk, glucose, trombo-embolierisico).
• Chirurgische nazorg en eventuele heroperaties, met name bij vaginoplastiek en falloplastiek.
• GGZ-ondersteuning bij identiteitsvragen, postoperatieve depressie of detransitie.
• Fertiliteits- en oncologische follow-up, gezien onbekende langetermijneffecten van hormoongebruik op een ander geslacht.

Knelpunten

De Gezondheidsraad schrijft dat huisartsen en de reguliere ggz vaak kennis over gendervragen missen (bron). De kwaliteitsstandaard stelt als voorwaarde voor een rol van de huisarts bij de hormoontherapie dat de huisarts daartoe specifieke nascholing heeft gehad (bron).

Detransitie en nazorg

In een online enquete onder 237 detransitioners (Vandenbussche, 2022) noemden deelnemers behoefte aan medische ondersteuning bij het stoppen met of veranderen van de hormoonbehandeling, bij complicaties van operaties of behandelingen en bij ingrepen om veranderingen terug te draaien (bron). De Cass Review beveelt aan dat NHS England zorgt voor een voorziening voor mensen die detransitie overwegen (bron).

Internationale aanbevelingen

De Cass Review beveelt aan dat gender-klinieken verplicht worden mee te werken aan een koppelingsonderzoek naar uitkomsten (aanbeveling 5) en dat er een kerndataset en nationale infrastructuur voor dataverzameling en audit komt (aanbeveling 17 en 18) (bron). De Gezondheidsraad deed in zijn advies van 30 juni 2026 aanbevelingen voor indicatiestelling, herziening van de somatische kwaliteitsstandaard en onderzoek en monitoring (bron).

Externe bronnen

Zie ook: herstart of stop en herstelzorg detrans.