Aanmeldingen genderzorg per leeftijd

Hoe verdelen aanmeldingen voor genderzorg in Nederland zich over leeftijdsgroepen?

Drie leeftijdscategorieen

De Nederlandse genderzorg werkt grofweg met drie leeftijdscategorieen: kinderen (tot 12 jaar), jongeren (12-18 jaar) en volwassenen (18+). Het aantal aanmeldingen van kinderen en jongeren bij ggz-aanbieders en umc's steeg tussen 2020 en 2022 van 1.179 naar 2.772 (bron). Begin 2026 stonden bij het Kennis- en Zorgcentrum voor Genderdysforie van Amsterdam UMC ongeveer 4.500 volwassenen en 1.000 kinderen en jongeren op de wachtlijst (bron).

Globale verdeling

Arnoldussen e.a. vergeleken 1.072 adolescenten die tussen 2000 en 2016 naar Amsterdam UMC waren verwezen en vonden, afgezien van de verschuiving naar bij de geboorte als meisje geregistreerden, geen trend in de intensiteit van de genderdysforie (bron).

Per leeftijdsgroep

• Jongeren met genderdysforie: volgens de Gezondheidsraad is eerst psychologische zorg aangewezen; somatische zorg komt pas na uitgebreide diagnostiek en indicatiestelling door een multidisciplinair team (bron).
• Puberteitsremmers (GnRH-agonisten): vanaf Tannerstadium 2 of 3 (bron).
• Hormonen: volgens de Kwaliteitsstandaard doorgaans vanaf 16 jaar (bron).
• Chirurgie: mastectomie vanaf 16 jaar, na minimaal 6 maanden testosteron; overige chirurgie vanaf 18 jaar (bron).

Wat dit betekent

Volgens de Cass Review was de sterke stijging van het aantal aanmeldingen onder meer de aanleiding voor het onderzoek (bron). De leeftijd waarop een onomkeerbare medische ingreep wordt gestart is een centraal beleidsvraagstuk geworden. Voor specialistische genderzorg aan jeugdigen onder de 18 antwoordde het kabinet in december 2024 dat er geen actuele cijfers over aantallen wachtenden en gemiddelde wachttijden bekend zijn en dat die landelijk niet worden bijgehouden (bron).

Beleidsimplicaties

De Cass Review adviseert "extreme caution" bij het starten van hormonen vanaf 16 jaar (bron). In Nederland start behandeling met GnRH-agonisten bij Tannerstadium 2 of 3; in Engeland en Zweden zijn puberteitsremmers en hormonen volgens de Gezondheidsraad nog slechts in onderzoeksverband beschikbaar (bron).

Verder lezen

Zie ook verdeling per geslacht bij geboorte en historische groei.