Internationale vergelijking genderzorgcijfers

Hoe verhouden Nederlandse aanmeldingen, behandelingen en wachttijden zich tot die in andere westerse landen?

Burgermonitor

Internationale cijfers worden zelden volledig vergelijkbaar gepubliceerd. Deze pagina geeft ordegroottes uit publieke bronnen.

Vergelijkbare trends

Een vergelijkende studie van Kaltiala e.a. (2020) bracht de verwijzingen naar genderklinieken voor kinderen en jongeren in Denemarken, Finland, Noorwegen, Zweden en het VK over 2011-2017 bij elkaar en vond in al die landen een vergelijkbaar patroon van stijging, met vergelijkbare bevolkingsgecorrigeerde verwijzingscijfers in 2017; bij adolescenten overheersten bij de geboorte als meisje geregistreerden. De auteurs stellen dat de redenen voor de stijging niet bekend zijn (bron).

Per land

VK: de genderkliniek GIDS (Tavistock) zag vóór 2009 minder dan vijftig kinderen per jaar; voor 2021/22 werden ongeveer 5.000 verwijzingen gemeld, een getal waarin volgens de Cass Review mogelijk dubbeltellingen zitten (bron). De NHS stopte in maart 2024 met het routinematig voorschrijven van puberteitsremmers aan minderjarigen (bron). Zie Cass-rapport.
Zweden: SBU (2022) vond het bewijs voor puberteitsremmers en cross-sekse hormonen bij minderjarigen onvoldoende; Socialstyrelsen gaf in december 2022 een zwakke negatieve aanbeveling, met behandeling in uitzonderlijke gevallen of binnen onderzoek (bron).
Finland: de COHERE-aanbeveling van 11 juni 2020 noemt psychosociale steun eerst, puberteitsremming per geval na zorgvuldige afweging, hormonen vóór 18 alleen onder strikte voorwaarden en geen chirurgie bij minderjarigen (bron).
Noorwegen: Ukom beval in maart 2023 aan puberteitsremmers en hormonale en chirurgische behandeling bij kinderen en jongeren als "utprøvende behandling" te definiëren (bron).
Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland, Polen en Frankrijk: volgens de Gezondheidsraad is de zorg voor trans jongeren daar niet ingeperkt, maar recentelijk juist steviger verankerd in herziene richtlijnen en expert statements (bron).
VS: eind juni 2025 hadden 27 staten een verbod op genderzorg voor minderjarigen, waarvan er 25 van kracht bleven (bron).

Nederland in context

Nederland kent historisch het zogenaamde "Dutch Protocol" dat internationaal als referentie diende. De Gezondheidsraad schreef op 30 juni 2026 dat de huidige Nederlandse zorg past binnen het brede gezondheidsrechtelijk kader en tegelijk dat de bewijskracht voor de gevonden effecten laag tot zeer laag is (bron). De minister schreef op 5 april 2024 dat de Kwaliteitsstandaard Transgenderzorg Somatisch na een evaluatie "op punten niet meer helemaal actueel" is en wordt herzien (bron).

Beperkingen van vergelijking

Cijfers per land zijn niet uniform gedefinieerd: sommige landen rapporteren verwijzingen naar gespecialiseerde centra, andere de daadwerkelijk gestarte behandelingen, weer andere alle GGZ-contacten met genderthematiek. Voor adolescenten ontbreekt vaak een aparte rapportage. Zie de Engelstalige overzichten op SEGM (Society for Evidence-based Gender Medicine) en de Nederlandse vertaling van het Cass-rapport.