Gemeenten en jeugdzorg

Volgens de Jeugdwet zijn gemeenten verantwoordelijk voor preventie, ondersteuning, hulp en zorg aan jeugdigen en ouders bij opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen (bron). Een belangrijk deel van de kosten van het transitietraject, waaronder de hormonale behandeling en geslachtsaanpassende operaties, valt onder de aanspraak van de Zorgverzekeringswet (bron).

Wat gemeenten regelen

• Toegang via huisarts: volgens de Jeugdwijzer van het NHG besluit de huisarts samen met de jongere en de ouders welke hulpvragen in de praktijk worden opgepakt en of een verwijzing aangewezen is (bron).
• Psychologische zorg: diagnostiek, gespreksvoering, ondersteuning ouders — alles wat geen medicatie of operatie inhoudt.
• Contractering: gemeenten contracteren GGZ-aanbieders.
• Beschermingsmaatregelen: bij ouder-kind-conflicten over transitie kan jeugdbescherming worden betrokken.

Beleidsruimte

• Inkoopcontract: gemeenten kunnen specifieke kwaliteitseisen stellen aan aanbieders — bv. verplichte diagnostiek of brede psychologische evaluatie.
• Geen medische bevoegdheid: gemeenten gaan niet over voorschrijven van hormonen; dat is aan BIG-geregistreerde artsen onder regie van klinieken.

Hiaten

• Geen landelijke cijfers: het kabinet antwoordde in december 2024 op Kamervragen dat er voor specialistische genderzorg aan jeugdigen onder de 18 geen actuele cijfers over aantallen wachtenden en gemiddelde wachttijden bekend zijn en dat die landelijk niet worden bijgehouden (bron).
• Wachtlijst: bij het Kennis- en Zorgcentrum voor Genderdysforie van Amsterdam UMC stonden begin 2026 ongeveer 1.000 kinderen en jongeren op de wachtlijst (bron).

Wat ouders kunnen doen

Ouders die zorgen hebben over de jeugdzorg-route kunnen: vragen om second opinion, schriftelijk om brede diagnostiek vragen, klacht indienen via gemeentelijke klachtencommissie, of vertrouwenspersoon AKJ inschakelen.

Originele bronnen

• Rijksoverheid — Jeugdwet
• AKJ — vertrouwenspersonen jeugdhulp